Skip to content

Mesel-Biherat.com

Home Kunama SIYASATA SUŇADA TIRIDA HESUMMA FANAKENA KOKELA
SIYASATA SUŇADA TIRIDA HESUMMA FANAKENA KOKELA
Thursday, 04 March 2010 14:21

Agara ella ka kiša majana dimokrasiya maja aňňadiyeddena kiteki lagiyala sullumabbuna gogodab nabirosunasi siyasata suňada kiminnimab šoski išannimowa kotakeman deya.

Agara bulukella siyasata targada kinaki tummadab feskowe suňasumma kišaya lagiya košite agasala majiya kitennimasi košera jinisa aňňadowaye uliya nafasidabbu saskamabuna tuffadabu darimunowa baddasi hakumatowalena wokiliya issege kinammale kišaya hakumatowa laňaski fas kiwibu majiyoka dittiya itena nafa bubiyakin tefas kišana. Eritreya košere agasala Kunama agara fanaka gerasi kosasittana siyasata targadittab koski, inna okitenale košera jinisa elloka mannosuma hakuma ondoba olkomala koyamowabu, majiya tuffaski italalina kalma kinamma kišaki kotoronabuna subbiddada šutta komaldala hays goske. Inna ankalada tabiyatenabu Kunama agara šamma galle šeb-bare Eritrea koybiša okitenale dawsuma maje derňan ninolanni.

 

Ekkenabu aginjara Šabiya hakumata košere bubiyesi asbatala kutuma damanabu awsas kodoromma sabbatasi, Kunama agara wokiliya talale hakutowa kanada magadala kiša alaloda ondobela kokotafena bakata oytemme. Samara weyniyoda fardala kišayana wamiyoka jinisa katawa siyasatab kanadima ondoba awsaski, Kunama agarasi degata saros kolano osamiya košera jinisa aňňadowayette kinama kotafowana kodadana ibalkišanasina bettalab lakanki kokotarbinasi kasiboske. Ide bišiya lagakin, kišano itiya kurankin kasibab kuguraki kanunitta tabilab kufulki, košera jinisa bode šikis kišono Kunama agara lagiylabbu, laga adabe konakin kofarama kišanasi kasibomowa Eritrea agara sasowa itakki gitesuma hakan deya. No Kunama agara inna hakumata ondoba šakafena mongorana saskama mimanakin aykedi damanibno kofuluna dadino suma kokela inna fanakenalle kosima Kunama tamfede kinakema kokela andowa deya.

 

Innale Kunama agaroka dittiya Eritrea agara sasowa kišayana inna hakumata borittena konakin kobesaki lagiya kitatonasina kotoroniya kitatoki fajanosunasi, ekkenab koggošama suluba ayšino suma kokela kakašina kogošana. Agara ellasi koybiša niyata siyasata targada ikona kondoran deya. Targasumma agara kommana mengela sana bubiyana kibac saros kolaki weyniyodiya tabila lušowa ayka bessa etawa kiki anisgasunasi šosunni. Ide unu imema laweta aw lilikab gasunasina šosunni, goddiyalana gogoda kitena tabilena ondobena likis ketawaki, talenosuna bakatana, kofaliyab kotoroniya kitatoki weyniyodiyala kosima kotingira kifirinasi baddana šuttana suňasuna bakata inanni. Eritrea agara inna baddala derňadima bakatenaye bubiyab kitenasi šosummowa tatttiya Kunama agara itemam kosima kišaya mimana, mabusa kollana, balana kišaki, inna damanena komaldiya saba goddata marosuma mengela taggima kinama hakuma mannodata fas katunasi kišamowa korma inamme. Inna sababenabu tama fanakenale Eritrea tamfeda taffiyab koliki lagiyankin ajaja kišake.

          

No inna damanena lakasubbu itiňňida kadeki sukiňňala kolla-goddala koddoroma weynioda awsadinasi agariňňa kogošamowa aišino. Siyasata dogoladana, lilika šumburadana kišaki tummadab feskoweki Šabiya manoda weleyskolana kogošake. Šabiya usula imiriya kigallenasi nafos kikki gosuma datekin ella inna agarala košima laweta šumburadena andandabu haraski agara kalmana guduratiya kikamalinasi tartibos šinas gosuma awra ňerana politika ašana deya. Woynabu inna ištadiya borittenaye aye besa likid kantiki aykedi damanibno komamajakinna, laweta dangirada kin kašanowa katakena kogošana. Ide bubiyakin kosasa anguda koynama kunama tamfede elidde woyna Šabiya ištasuma awra ňerowayesi šillay kokobin košama ayšimeno Kunama kodiyesina inna lawiyenaye kutub obin kokanasi jaraben gomowa kontike deya.

 

 Okonti goma laweta tokorena mongora awra eliddena kantimale kišaya Erkukodisuna Kunama tummadowana kililikimabu inna šuttala derňamma awrenaye kanitena, “Ayka malimašanaňammo.” sumana “Kuname hakumata maronkoynabe”da awre. Siyasata targada inakes kineneme lawete daridasi anda kogošana. Kunama agara iwiki Eritreala išidiyabu koybiša anala šamma fanakenayela hakumata kinaki, marosuma košera jinisa nano? Eritrea košera tummiňe numebe ke-diba hakuma orkomala sosonella kalla kakin šuttala kišama woynyoda šaskolama. Ide woyne tamma ka kiša majana democrasia hakuma ondoba mannosuma laga kikonasi bacala koske. Inna lilikenabu  kokosodama kenaye ayeno siyabiyaki ayšino  dimale kišaya, Inna kenaye uliya kokoskamaki košeriya samana jinisiya kabbarana dogolamma ka akkaylena agara nafankin uliya nafoka kotawame košamowa keka, ide, urfa butabbuna amanida udumalab feski bacenale sagusgosuma tamfedowasi tabiliyakin tefankinolanasi suňangomme kosama sabbatasi komamaja awrakin doggogodina heske. Inna awrenaybu Kunama agara koybišiya talala kitenasi feskowema bacowakin kuliskolannimowa kotakena kogošake.

 

Laweta dangiradena tirida aňňade bacowakin kulimunasidabu aba politicala nawana henamme nawara nasaki narkabella kallab weyniyo nana henake sumandeya. Inna kenaye kišayana kobatkofala kotikab wankošamena košeriya komana jinisiyab kotatana koynamme kosaki košera jinisa elle weyniyoda tamemmena furdiya laňammena deya. Inna kenaye košera jinisa aňňadette šillay anda sugunki furdiyana tabiyatiyana talenomma sabbatasi furdiyasina jinisiyana kokormenata sossongomme deya. Fediyabu anna innema ka bubiya kolla kosamowa kitakema ka košera jinisa ellasi košera jinisa bodenkin baddala intinni. Ide itoki yoma agarasina furdiyasi iskamanni, furda iňňitata ejinni. Kunameda laweta inakes kinnema koynamenayesi ay eminno akkeda mekominno nuki nokkelamale kišaya, ajjabu ena jinisa katawa lilika ninake data gamuna, ide bubiyankin Eritreala kosima dala(tigryna) košite ellidena higdef šaltutena inna awrenayesi Eritrea košere okkommi gommowa kekab kofalinnimasina kontigosuma mongora sanowaye bagana agarowa timaditta kibacinnimasi darimunasi nafonkokaman deya.

 

 Inna awrenaye maydabu nintimale kišaya  lakin jinisa katawabuna botatab waskišamowana nabesa keka kolaman deya. Ime deya jinisa ellowasi kosasaki fajano summowabu košera jinisa aňňadekin kotawaki šuttala kontimowaye, ide woyna sabababu uliyasina okatawaki Kunamiyakin battinkosa gommowa. Šabiya usula innakes kinnema tirida laweta Kunama agara agasala fannasunasi deya wiyenna awadenna atoddita kisana gosumowa. Kunama agara lawetiya dangiraskišabu tiridala kuwaki woyna kogošama šadiyanda kolla-goddana democrasiya majiye kitalalinasi feski ibacinowa iwiki ayniya bilela šumburan-košanasi deya. Inna siyasata targada dogoladenaye sarodiki ayniňňa bilela gomatala kalimma hakke uliňňasi kiša agariňňasi nafosuma data kamininni. Woynabu Kunama tamfede agasiňňala katawa sanana katima awrana kawiki ellala samarodiki kwella, lawellana urfella kašaki lagiňňala laga ayniyena uliňňasi kilamowa ayniňe katawana siyasata maja katalalinasi eňasgosuma bacenale agariňattab kašana  kogošake. Inna kišamma kišaya kosakamana, ankatita, saba-goddana baddiňakin weleysunni. Ide ankatana kolla-goddana koniňňab katalalima kišaya ka konanki lewedab kasonnima kišamowa katakena kogošake.

                                        

Alatta Nasir Biniam